Geachte leden, familie en vrienden van de

Brigade Prinses Irène,

Geachte bestuurders, dorpsgenoten,

Dames en Heren,

Verschillende sprekers – niet in het minst de Heer Richard van de Velde die ons ondertussen zeer vertrouwd geworden is en onze blijvende sympathie verworven heeft – zullen U vandaag met reden onderhouden over de diverse gebeurtenissen die zich op 6 september 1944 in deze omgeving afspeelden.

Als een onderdeel van het geallieerd leger en des te meer bejubeld, omdat de soldaten onze taal spraken, trok de Brigade Prinses Irene in een golf van Euforie voorbij. Echter, blijdschap en drama vulden ook toen mekaar aan. Te midden van het feestelijk onthaal werden de levens van drie jonge bevrijders weggemaaid. Duitse Tigertanks op de hellingen waren de voornaamste oorzaak. Voertuigen stonden op de baan Leuven-Diest in lichterlaaie; munitie ontplofte… Er vielen 3 doden en 14 gewonden.

Onze dorpsgenoot Jozef Favier maakt het van zeer nabij mee en vertrouwde het feitenrelaas toe aan het papier. Zoals steeds bij gevechten, is de werkelijkheid veel erger dan de verwoording nadien. Je kan immers de gruwel niet vatten in woorden.
Wie van ons zal de dramatische wijze kunnen weergeven waarop Henk de Groot, Anton Bijlsma en Anthoon Bonte het leven verloren ! Deze laatste kwam hiervoor zelfs uit Zuid-Afrika!
Het waren ongetwijfeld moedige mensen die vanuit Engeland via de Normandische kusten het continent bevrijdden !

Onze gemeente koestert een traditie van respect voor het verleden en voor haar geschiedenis. Maar, geachte toehoorders, wij doen dit niet uit revanchistische gevoelens, maar wel uit eerbied voor de mensen en feiten uit vervlogen tijden, en zeer zeker om er iets uit te leren en om een te volgen weg te tonen. Want, gewaardeerde Noorderburen, qua oorlogen hoeft men ons nog weinig te vertellen. Wij waren bij de meeste Europese conflicten actief betrokken of minstens het uitverkoren slagveld. Als wij ons echt bezinnen, kunnen wij dan ook hierover met kennis van zaken spreken.  

De loop van de geschiedenis leert ons dan dat de vrienden van vandaag wel eens de vijanden van morgen kunnen zijn! Nu zullen Nederland en België Somalische piraten in de Golf van Aden tot nobelere gevoelens trachten te brengen, terwijl het gehucht Gempe in wiens omgeving de gebeurtenissen op 6 september 1944 plaats vonden in 1542 door een Gelders leger van Maarten van Rossum verwoest werd!
De godsdienstoorlogen hielden lelijk huis in onze contreien. Zelfs in 1831 leverden Belgen en Nederlanders slag in het Leuvense, enkele kilometers hier vandaan. Het kan verkeren, zei Bredero !

Gelukkig zijn er de internationale organisaties en de Europese éénwording die de onverbeterlijken – en die zijn er steeds – tot inkeer brengen.
In Europa beleven we nu andere tijden. Dit hebben we te danken aan mensen zoals de drie soldaten die hier sneuvelden en die een misdadig regime hielpen elimineren. Dit hield ook in dat onschuldige mensen en soldaten die enkel maar hun plicht deden en tot het tegenkamp behoorden, de dood vonden; ook hun offer moet door ons met respect bejegend worden. Op een plaats waar sinds honderden jaren onze voorouders rusten, komt nu dit gedenkteken.

Als de voorbijgangers de namen zullen lezen van Henk de Groot, Antoon Bonte en Anton Bijlsma en wegmijmeren bij hun droevig lot, zullen velen onder hen ook denken aan de toevallige tegenstanders en aan de zinloosheid van oorlog. Dit is de reden waarom onze gemeente zo inspeelt op deze lang geleden gebeurde feiten. Trouwens, nu dat gelukkig de laatste overlevenden en getuigen nog onder ons zijn, is het meer dan ooit het moment om hen te tonen dat wij hun makkers niet vergeten zijn. 

Wij willen blijven getuigenis afleggen en leren over het verleden. Enerzijds, omdat zo lang iemand over de doden spreekt, zij niet volledig dood zijn; anderzijds, om het heden te kunnen begrijpen en om een visie te kunnen ontwikkelen, moet men het verleden kennen en analyseren.  

Namens ons bestuur en onze inwoners dank ik dan ook de Brigade Prinses Irene en in het bijzonder onze drie soldaten wier namen nu voor heel lange tijd zullen verbonden blijven met deze parochiekerk en met ons monument voor de oorlogsslachtoffers.

Eén onder hen, mitrailleurschutter Henk de Groot, is zelfs voor een stukje terug thuis gekomen, want ooit lag hij begraven op dit kerkhof. Laat ons dit beschouwen als een symbool voor het nieuwe begin.

Ik dank U

Chris Desaever-Cleuren

Burgemeester Tielt-Winge