Aan het Gemeentebestuur van Tielt-Winge

Kruisstraat 2
3390 Tielt-Winge

 

Beusichem, 2 oktober 2007

 

Geacht Gemeentebestuur,

 

Op 6 september j.l.. was het precies 63 jaar geleden dat  drie leden van de Koninklijke Brigade Prinses Irene in St. Joris-Winge door vijandelijk vuur om het leven kwamen. Op mijn site www.prinsesirenebrigade.nl  wordt dit voorval op de pagina Beringen op de volgende manier beschreven:

‘Van Leuven liep de weg naar Diest over het dorpje St.Joris-Winge. De scoutcars  en pantserwagens waren behangen met bloemen en zingend trok de colonne, met de marsorde: recce, 3e gevechtsgroep, staff, GG I en II, batterij,  brigade compagnieën, op 6 september 1944 door het heuvelachtige landschap op weg naar het vaderland. Onderweg had de Belgische ondergrondse ('de Witte') de staf al gewaarschuwd dat er nog Duitsers actief waren in de buurt. Men kreeg het bevel om  de onderlinge afstand tussen de voertuigen van vijftig op honderd meter te bewaren, maar dat werd door sommige 'feestgangers' genegeerd. Toen de colonne over een smalle, door heuvels en populieren omzoomde, weg reed nabij St.Joris-Winge, werd er plotseling vooraan gestopt. Dit had tot gevolg dat de voertuigen van Gevechtsgroep III in elkaar schoven, omdat de Recce niet voldoende voorsprong had. Totaal onverwacht werd de voorste gevechtsgroep van voren en van rechts beschoten met kanonnen en mitrailleurs. Enige Tigertanks stonden  op ong. 600 meter zijwaarts bij een boerderij gedekt door struikgewas.

Henk de Groot

Bij de verkenningsafdeling (Recce)werd de allereerste wagen door een tank onder vuur genomen, waarbij de mitrailleurschutter H.de Groot op slag werd gedood. De mannen sprongen uit de wagens en zochten dekking in de droge sloten. Al heel snel volgden er ontploffingen en stegen rookpluimen boven de colonne op. Doordat men een vredesmars onderstelde was er geen radioverbinding en kwam er geen snel contact met de Batterij tot stand, waardoor het enige tijd duurde voordat er goed artillerievuur werd gegeven. Vanwege aanhoudende passiviteit besloot majoor Beelaerts van Blokland uit de dekking te komen en begaf zich langs de weg naar voren. Koelbloedig over de weg lopend, beval hij zoveel mogelijk manschappen enige honderden meters het veld in te trekken. De controle over de troep was weggevallen: de pelotonscommandanten wisten niet waar hun mensen meer waren en afweermaatregelen werden niet genomen.
Er stonden in totaal zeven voertuigen in brand. Zij hadden elkaar aangestoken, waardoor munitie ontplofte.
De troep werd nu gehergroepeerd, waartoe de onderofficieren van de Recce Pompe van Meerdervoort en Reinarz en Ltn. Wolters hun hoofd koel hielden en goede diensten verleende door de mannen zo'n 200 tot 500 meter het zijterrein in te sturen. Ze zochten dekking in droge sloten en Gevechtsgroep II bracht in een mum van tijd anti-tankgeschut en zeven ponders in stelling. Ondertussen bestookten de Duitsers de Brigade met kartetsgranaten, welke net bovengronds exploderen en met grote kracht kleine kogeltjes verspreidden, waardoor er vele gewonden vielen. Nadat ook nog Britse tanks werden ingezet, bleek bij nadere inspectie van de infanteristen dat de meeste Duitse tanks buiten gevecht waren gesteld of verdreven.

          

Anton Bijlsma                                                                Anthoon Bonte

De verliezen en materiële schade bij de Brigade waren groot: 3 doden (A Bijlsma reed op een landmijn en A. Bonte werd zittend van zijn motor geschoten. Zij overleden kort na elkaar aan hun verwondingen), 14 gewonden en 4 pantservoertuigen, drie Brengun carriers en 4 trucks waren uitgebrand.’

Ik heb zelfs een ooggetuigenverslag van deze gevechten geschreven door Jozef Favier, een inwoner uit uw gemeente, aan bovengenoemde webpagina toegevoegd.

Mijn vader D. van de Velde, overleden in 1997, maakte ook deel uit van de  Prinses Irene Brigade. Een van die drie mannen behoorde, net als hij, bij de Verkenningsafdeling (Recce). De dramatische wijze waarop ex-legionair Henk de Groot was overleden, heeft altijd veel indruk op hem gemaakt.

Ook het feit dat deze Nederlanders zo ver van huis, Bonte kwam zelfs uit Zuid-Afrika, zijn gestorven voor het vaderland geeft hieraan extra gewicht. Voor deze en volgende generaties ook een voorbeeld  hoe betrokken Nederlanders in den vreemde waren bij de bevrijding van West-Europa. Een reden te meer om gememoreerd te worden.

 

De graven van Bonte en Bijlsma liggen op de Stadsbegraafplaats te Leuven. Henk de Groot lag eerst op een kerkhof te St. Joris-Winge (zie foto hieronder), maar is op verzoek van een broer en zuster van de overledene later verplaatst naar de Erebegraafplaats te Loenen, nabij Arnhem in Nederland.

 

 

In een aantal gemeenten verspreid over Nederland, zijn gedenktekens, staten, pleinen en bruggen naar deze Brigade vernoemd. Een enkele straat en een hof zijn ook naar overleden Brigademannen vernoemd. Dit kunt u o.a. bekijken op mijn site bij “P.I.B.-monumenten.“

Is het nu niet mogelijk dat de Gemeente Tielt-Winge in hun deelgemeente St. Joris-Winge, een eenvoudig plaquette (bijv.kunststofbord van 40x30 cm) plaatst (aan bijv. een lantaarnpaal) naast de Leuvensesteenweg, om en nabij het kruispunt met de Tweevijverstraat? Op het gedenkteken kunnen dan de namen en eventueel ook foto’s van genoemde Irenemannen vermeld worden, tevens datum van overlijden en een verwijzing naar de Prinses Irene Brigade? Ik wil u tekstueel daarbij graag van dienst zijn. Deze plaquette is voor deze en volgende generaties tevens een aanvulling op de plaatselijke en regionale geschiedenis.

 

Mocht u een alternatief hebben in de vorm van  een straatnaam, plein, hof of parkeerplaats, dan zou dat vanzelfsprekend ook toe te juichen zijn. Deze drie soldaten zijn voor de bevrijding van West-Europa gestorven en verdienen het om voor deze en volgende generaties gememoreerd te blijven.

 

Ik heb afgelopen maanden veel naspeuringen gedaan om familieleden van bovengenoemde mannen te traceren. Van Henk de Groot heb ik nog een 85-jarige broer getraceerd. Ook van Anton Bijlsma en Anthoon Bonte heb ik nog familieleden kunnen vinden. Zij juichen van harte mijn initiatief toe.

 

Ik zou het erg waarderen als uw gemeenteraad een positief advies over mijn streven naar een herinneringsbord zou uitspreken en hoop spoedig een reactie van u te vernemen.

 

Hoogachtend,

  

Richard van de Velde